Waarom ben ik nog steeds moe na 8 uur slaap volgens mijn tracker?

Je wordt wakker, je tracker geeft netjes “8 uur slaap” aan – en tóch voel je je alsof je nauwelijks een oog dicht hebt gedaan. Herkenbaar? Je bent niet de enige. Veel mensen vertrouwen op hun slaaptracker om hun nachtrust te beoordelen, maar begrijpen niet goed waarom ze zich na een “volwaardige” nacht regelmatig moe blijven voelen. Tijd om uit te zoeken hoe dat zit.

Het verschil tussen slaapduur en slaapkwaliteit

We horen vaak dat je rond de acht uur slaap per nacht nodig hebt. Maar simpelweg acht uur in bed liggen is geen garantie dat je echt goed uitrust. Het draait namelijk niet alleen om hoe lang je slaapt, maar vooral om de kwaliteit van die slaap.

Slaap bestaat uit meerdere fasen die zich in cycli van zo’n 90 tot 120 minuten herhalen: lichte slaap (NREM 1–2), diepe slaap (NREM 3) en REM-slaap. Elke fase heeft een andere herstellende functie. Als deze fasen vaak worden onderbroken, of je onvoldoende diepe of REM-slaap krijgt, dan kun je ondanks acht uur aan “slaap” toch nog steeds uitgeput wakker worden.

Waarom diepe slaap en REM-slaap zo belangrijk zijn

De diepe slaap (NREM 3) is het moment waarop je lichaam vooral fysiek herstelt: groeihormoon wordt aangemaakt, je immuunsysteem krijgt een boost en je spieren en weefsels kunnen herstellen. REM-slaap draait meer om je brein. Tijdens deze fase verwerk je emoties en consolideer je herinneringen. Als je weinig diepe slaap krijgt, voel je je loom en lichamelijk niet uitgerust. Is je REM-slaap verstoord? Dan kun je je emotioneel instabiel of vergeetachtig voelen.

Wat zegt je slaaptracker – en wat zegt hij niet?

De meeste slaaptrackers (of het nu een smartwatch, ring of app is) meten vooral je bewegingen en soms je hartslag en ademhaling. Op basis daarvan probeert hij in te schatten in welke slaapfase je zit. Dat geeft je een aardig beeld van je nachten, maar houd er rekening mee dat de tracker niet tot op de minuut precies weet hoeveel diepe of REM-slaap je écht had.

Consumententrackers zijn redelijk goed in het verschil tussen slapen en wakker zijn, maar kunnen slaapfasen als diep, licht of REM soms verkeerd inschatten. Dus: ook al zegt je tracker “8 uur slaap”, dan kan het best zijn dat je minder van de herstellende fases hebt gehad dan je denkt.

Waarom kun je nog steeds moe zijn na 8 uur slaap?

• Verstoorde slaap door ademstops (slaapapneu): Onbewuste ademstops zorgen voor onderbrekingen, vooral in de diepe slaap. Je haalt je herstellende slaap niet, hoe lang je ook in bed ligt.
• Stress en piekeren: Stress vergroot de kans dat je hersenen ‘aan’ blijven staan, zelfs ’s nachts. Je slaap wordt oppervlakkig en gefragmenteerd.
• Alcohol en cafeïne: Een glas wijn lijkt misschien ontspannend, maar het onderdrukt de belangrijke REM-slaap. Cafeïne (ook uit thee, cola of energiedranken) kan tot ver na het drinken je diepe slaap remmen.
• Onrustige slaapomgeving: Te warm, te licht of te gehorig? Dat houdt je slaap oppervlakkig, zelfs als je de hele nacht ‘door’ slaapt.
• Onregelmatig ritme: Elke dag op andere tijden naar bed gaan, zoals bij ploegendienst of uitslapen in het weekend, verstoort je interne klok. Je lichaam weet niet goed wanneer het écht tot rust moet komen.
• (Chronische) pijn of aandoeningen: Bijvoorbeeld rusteloze benen, reflux, depressie of angst. Ook die halen je regelmatig uit de herstellende slaapfasen, vaak zonder dat je het doorhebt.